 |
2) Üretim Tekniği
Temel
olarak iki çoğaltma tekniği vardır.
1. Generatif Üretim (eşeyli üretim)
2. Vegetatif Üretim (eşeysiz üretim)
2.1) Generatif (Eşeyli) Üretim
|
|
|
2.1.1) Tohum İle Üretim
Bu üretim şeklinde esas, dişi ve erkek eşey
hüçrelerinin birleşmesi sonucu tohum oluşması ve bununla
yeni bir bireyin ortaya çıkmasıdır. Yani bu üretim tekniğinde
üretim aracı "tohum"dur.
Tohum ile üretim, iç mekan süs bitkileri yetiştiriciliğinde
çok kullanılan bir yöntemdir. Çiçek açan süs bitkilerinin
tümü aşağı yukarı tohum ile üretilmektedir. Başarılı
bir üretim için tohumların üstün nitelikte olmasına özellikle
dikkat edilmelidir.
İyi kalitede bir tohumda aranılan başlıca özellikler şunlardır:
Çimlendiği zaman ait olduğu tür veya çeşidi vermelidir;
yüksek çimlenme yeteneğinde ve hastalıklardan arınmış olmalıdır;
başka ürünlere ait tohumlarla, yabancı ot tohumlarıyla veya
yabancı ot tohumlarıyla veya yabancı maddelerle karışık
olmamalıdır. Tohumun çimlenme yeteneği ve saflığı, söz konusu
bütün tohumu temsil eden homojen bir örneğin alınması ve
buna "tohum testi"nin uygulanması
ile saptanabilir.
|
-
Çimlenmeyi Etkileyen Çevre Koşulları
A)
SU
Suyun tohum tarafından emilmesi çimlenme
olayının ilk basamağını oluşturur. Suyun alınmasını etkileyen
en önemli etmenler tohum ve kabuğunun özelliği ve tohumun
çevresinde bulunan alınabilir suyun miktarıdır. Suyun alınma
hızını sıcaklık da etkiler, yüksek sıcaklıkların etkisi
hızın artması lehinedir. Uygun su miktarını sürekli olark
sağlamak güçtür. Çünkü çimlenme, ortamın sıcaklık ve nem
yönünden dalgalanmalara uğrayan
üst yüzünde oluşur. Zorunlu olarak yüzlek ekilen küçük tohumlarda
veya çimlenme hızının düşük olduğu durumlarda sorun daha
büyüktür. Sulama sürekli yapılmamalı, ancak aşırı derecede
olmamalıdır. Sulamalar genellikle sabahları yapılmalıdır.
Öğleyin ve yakıcı sıcaklarda, gün ortasındaki sulamalardan
kaçınmalıdır. Öte yandan kötü bir drenajla birlikte aşırı
bir sulama da çok zararlıdır, çünkü bu durum çimlenme ortamındaki
havalanmayı azaltır ve çürümelere neden olur.
B)
SICAKLIK
Çimlenme
için ikinci gereksinim uygun bir sıcaklıktır. Sıcaklık,
çimlenmeden sonra fidelerin büyümesi üzerine de etki yapar.
Çoğu kez, çimlenme için gerekli sıcaklıktan biraz aşağı
sıcaklıklar fidelerin büyümesi için çok uygundur.
Optimum sıcaklık çimlenme için en uygun olanıdır. Bu sıcaklıklar
yüzde olarak en çok fidenin en yüksek çimlenme hızıyla oluştuğu
sıcaklıklardır.
C)
OKSİJEN
Tohumlar
canlılığını koruduğu sürece solunum devam eder, bu nedenle
oksijen şarttır. Oksijen azlığının çimlenme üzerine etkisi
çok önemlidir. Eğer oksijen çok az miktarda, çimlenme tümüyle
durmasa bile gecikebilir. Aşırı derecede sulamalar, özellikle
drenajı kötü olan tohum yastıklarında, ortamın boşluklarını
havadan çok su ile doldurduğu için oksijen miktarı çok azdır.
C)
IŞIK
Işık
fidelerde büyüme olayını etkiler. Işığın gerekenden az olduğu
durumlarda sarı renkli, ince uzun ve zayıf fideler oluşur.
Kısa, güçlü ve bodur fidelerin elde edilmesi için bunların
yeteri kadar ışıklanmaları sağlanmalıdır.
Öte yandan aşırı derecede yüksek ışık şiddeti fidelerde
sıcaklık zararı oluşturan yüksek sıcaklıkla sonuçlanır.
Sonuç olarak aşırı derecede düşük veya yüksek ışık şiddetinden
sakınmalıdır.
2.1.2)
Spor İle Üretim
Eğrelti
olarak bilinen çiçeksiz bitkiler spor ile üretilir. Spor
genellikle tohumdan farklı bir yapıya sahiptir. Bir hücreden
oluşmuştur ve nemli ortamlarda yaşar. Çoğunlukla çizgi veya
noktalar halinde eğrelti yapraklarının alt yüzünde üretilir.
Bazen de yaprak kenarları boyunca oluşurlar. Bir spor kesesi
içinde bulunurlar. Sporlar olgunlaşınca kese çatlar ve sporlar
dağılır. Uygun ortam bulunca çimlenerek gelişirler ve yeni
bir eğrelti bitkisi oluştururlar.
2.2)
Vegetatif (Eşeysiz) Üretim
Bitkilerin
kök ve sürgün oluşturabilen veya başka bir bitki ile kaynaşıp
gelişebilen beden parçaları veya kol, soğan ve yumrular
gibii özelleşmiş vegetatif organlar ile yapılan üretmeye
"Eşeysiz Üreme " denir. Bu amaçla kullanılan beden
parçaları genellikle genç sürgünler, kollar, kökler ve yapraklardır.
|
2.2.1)
Çelik İle Üretim
Bir
bitkinin gövde, değişikliğe uğremış gövde, yapraklar veya
kökler gibi vegetatif organlarının ana bitkiden kesiliip
ayrılarak uygun çevre koşulları altında başka bir yerde
köklendirilmesine "Çelikleme" veya çelikle üretim
adı verilir.
Köklü yeni bir birey elde etmek amacıyla bitkilerden kesilen
beden parçalarına ise çelik denir. Gövde ve yaprak çeliklerinde
kök oluşumunu sağlayıcı önlemler alınır.
Bu üretim yöntemi, ucuz, çabuk ve basit olup, pahalı ve
güç bir uygulama olan anaç ve aşı sorununu ortadan kaldırır.
2.2.2) Aşı
İle Üretim
Aşı
iki bitki parçasını birleştirmek, kaynaştırmak ve tek bir
bitkiymiş gibi birlikte büyüme ve gelişmelerini sağlamaktır.
Aşılı bir bitkiyi oluşturan bu iki bitki parçasından, üzerine
aşı yapılan ve kökü oluşturan alttaki kısmına "anaç",
aşı yerinin üstünde kalan ve bitkinin tacını (gövde ve dallarını)
oluşturan kısmına da "kalem" veya "çeşit"
adı verilir.
Anaç üzerine takılacak parçanın niteliğine göre aşılar,
"Göz" ve "Kalem" aşıları olmak üzere
iki gruba ayrılır.
2.2.3)
Daldırma İle Üretim
Bu
vegetatif üretim yöntemi, ana bitkiye bağlı bir şekilde
gövdenin veya sürgünün köklendirilmeye alınmasıdır. Köklenen
gövde daha sonra kendi kökleri üzerinde büyüyen yeni bir
bitki elde etmek amacıyla ana bitkiden ayrılır. Daldırılan
gövdeye "daldırma materyali " adı verilir. Daldırma
yapılacak bitkinin dalları esnek ve kıvrılır nitelikte olmalıdır.
Daldırma ile üretimde kök oluşumu sürekli neme, iyi havalanmaya
ve köklenme bölgesinde orta bir sıcaklığa bağlıdır.
Bazı durumlarda, daldırma ile üretilen bir bitki, çelikle
üretilen bir bitkiye oranla daha kısa bir zamanda daha fazla
bir büyüklüğe erişebilmektedir.
2.2.4)
Ayırma ve Bölme İle Üretim
Soğanlar,
soğanımsı gövdeler, yumrular, yumru kökler, rizomlar ve
yalancı soğanlar gibi özelleşmiş gövde ve köklere sahip
olan bitkilerin üretimi ayırma veya bölme yöntemiyle yapılır.
Özelleşmiş vegetatif organlardan soğanlar ve soğanımsı gövdeler
gibi doğal olarak ayrılabilen kısımlardan yararlanan çoğaltma
işlemine "ayırma", bitkinin rizomlar, gövde ve
kök yumrularında olduğu gibi, kesilerek parçalara ayrıldığı
durumlardaki çoğaltmaya ise "bölme" adı verilir.
|
| |
|
|